Een reality check voor iedereen die denkt dat AI een toverstaf is voor elk probleem.

Die ene collega die terugkomt van een congres. Glinsterende ogen, een gloednieuwe PowerPoint in de hand, vol met termen als ‘machine learning’, ‘neural networks’ en ‘generative AI’. “Fantastisch”, denkt hij, “dit gaan we ook doen.” En dan kijkt hij naar jou, de IT-manager, met de woorden: “Dat doen we met AI wel even.”

En jij, de realist in de kamer, weet dat de praktijk een stuk weerbarstiger is. Want die opmerking is niet alleen naïef, het is een gevaarlijke mythe die al menig AI-traject de das om heeft gedaan. Het is de mythe die stelt dat je een technologisch probleem hebt, terwijl het echte probleem vaak veel dieper zit: bij mensen, processen en, vooral, bij data. Laten we die mythe eens grondig ontkrachten.

AI begint met eigenaarschap, niet met een algoritme

Vaak ligt de focus bij het opstarten van een AI-project direct op de technologie. Welk model gebruiken we? Welke AI partij is het beste? Maar de cruciale vraag wordt overgeslagen: wie is de eigenaar van het probleem dat we proberen op te lossen? Zonder een duidelijke, gedreven eigenaar aan de business-kant, verandert je AI-project al snel in een technologisch hobbyproject.

Een goed voorbeeld voor de lokale overheid. Er is een idee om AI in te zetten voor het beoordelen van vergunningsaanvragen. Een prachtig idee. Maar als de manager van de afdeling vergunningen en handhaving niet actief betrokken is en de verantwoordelijkheid voelt, dan wordt de output van het AI-model genegeerd. De business case ontbreekt, de integratie in de dagelijkse werkprocessen stagneert en het project sterft een stille dood. Zorg er dus voor dat de business het probleem herkent en de oplossing wil omarmen. Hoe je dat eigenaarschap écht verankert en zorgt dat de business aan boord blijft? Daarover vertel ik je in het volgende artikel alles over.

AI opnemen in je visie en bedrijfstrategie

Voordat je de eerste AI-pilots start, moet je jezelf afvragen: hoe past dit in onze lange termijn visie? AI moet geen los project zijn dat toevallig wordt opgestart, maar een integraal onderdeel van je bedrijfsstrategie. Vraag je af: welke bedrijfsprocessen willen we de komende drie tot vijf jaar fundamenteel verbeteren? Waar willen we ons concurrentievoordeel vergroten? En welke rol speelt AI daarbij? Een AI-traject dat niet gekoppeld is aan de strategische doelen van de organisatie, is per definitie gedoemd te mislukken. Het is een dure tool zonder duidelijke richting. Zorg dus dat je AI-visie matcht met je bedrijfsvisie.

Zonder goede data is AI gewoon gokken

Dit klinkt als een open deur, maar in de praktijk gaat het hier het vaakst mis. Veel organisaties verzamelen al jarenlang data, maar dan zonder duidelijke strategie. Het resultaat? Een chaotisch datalandschap met incomplete, inconsistente en onbetrouwbare informatie. En nu willen ze daar ‘even’ een AI-model op loslaten.

Stel je voor: een MKB-bedrijf wil met AI de doorlooptijd van orders voorspellen. Maar de data is verspreid over drie verschillende systemen, met handmatig ingevulde velden, inconsistente productcodes en ontbrekende datums. Je kunt de meest geavanceerde AI-modellen gebruiken, maar die kunnen onmogelijk een betrouwbare voorspelling geven op basis van zo’n rommelig fundament. De gouden regel is simpel: garbage in, garbage out. Voordat je aan AI begint, investeer in datakwaliteit en databeheer. Dit is saai werk, maar het is het cement van je project. Hoe je die stap zet zonder te verzanden in oeverloze sessies over datakwaliteit? Dat leg ik je uit in een later artikel.

De menselijke factor: van angst naar acceptatie

Techniek is één ding, mensen zijn een ander. De grootste weerstand tegen nieuwe AI-systemen komt niet van de IT-afdeling, maar van de medewerkers die ermee moeten werken. Ze zijn bang voor verandering, bang dat hun baan overbodig wordt of dat ze een onbetrouwbaar systeem moeten gebruiken dat ze niet begrijpen.

Een concreet voorbeeld: een gemeente wil AI inzetten om het beantwoorden van klantvragen te stroomlijnen. Maar de medewerkers van het Klantcontactcentrum, die al jarenlang op hun ervaring en intuïtie vertrouwden, voelen zich bedreigd. Ze zien het nieuwe systeem als een black box die hun vakmanschap ondermijnt. In plaats van hen te negeren, betrek je hen. Geef ze training, leg uit hoe de AI werkt als een hulpmiddel en toon de voordelen: minder repetitief werk, snellere afhandeling en meer tijd voor complexe vragen. Communicatie en co-creatie zijn de sleutel tot succesvolle adoptie.

Herkenbaar?

De mythe van ‘dat doen we met AI wel even’ is hardnekkig, maar door de focus te verleggen van techniek naar eigenaarschap, data en de menselijke factor, zet je de eerste stap naar een succesvol AI-traject. Dit is de nuchtere aanpak die échte impact creëert.

Ben jij diegene die de glimmende PowerPoint-presentaties kritisch bekijkt? Welke mythes ben jij tegengekomen in je eigen organisatie? Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen.